Πρόσφατα Θέματα
» ΤΙ ΑΛΛΑΞΕ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ Τέλος στα «παζάρια» καταναλωτών - εταιρειών τηλεφωνίας με τις φορητότητες
Κυρ Ιουν 10, 2018 10:37 am από Admin

» Αυξημένη η χρηματοδότηση για την δακοκτονία στην Κρήτη με προοπτική πιλοτικού προγράμματος εφαρμογής νέων τεχνολογιών για την καταπολέμηση του δ
Παρ Μαϊος 18, 2018 10:33 pm από Admin

» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ :Οι τέσσερις συνειδητές αστοχίες της Νέας Δημοκρατίας για την Προκήρυξη 3Κ του ΑΣΕΠ
Τρι Απρ 03, 2018 9:56 am από Admin

» Υπόθεση Ρίχτερ: Η Σύγκλητος αποφάσισε την αφαίρεση του τίτλου
Παρ Μαρ 30, 2018 10:45 am από Admin

» ΦΑΡΑΓΓΙ ΜΥΛΩΝ ΡΕΘΥΜΝΟ
Τρι Μαρ 13, 2018 12:33 am από Admin

» Ιωάννης Βατάτζης (Αυτοκράτωρ Βυζαντίου 1222 – 1254) τουρκική προφητεία
Δευ Φεβ 26, 2018 3:24 pm από Admin

» Ιδού η πραγματική συμφωνία για τα Ίμια: Δεν μπορεί να επιστρέψει κανείς και τίποτα στο νησί
Δευ Φεβ 26, 2018 12:34 pm από Admin

» Συγκλονιστική δημόσια συγγνώμη Σερβίας στην Ελλάδα για το Σκοπιανό
Τρι Ιαν 23, 2018 9:27 am από Admin

» Τα σύνορα ενός λαού είναι η γλώσσα του, η ιστορία του, ο πολιτισμός και η κουλτούρα του.
Τρι Ιαν 23, 2018 8:51 am από Admin

»  ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ του ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ!!
Δευ Ιαν 22, 2018 8:06 am από Admin

» Τεστ αίματος θα ανιχνεύει ταυτόχρονα 8 διαφορετικούς καρκίνους
Παρ Ιαν 19, 2018 11:26 am από Admin

» Σε έκτακτο διαχειριστικό έλεγχο οδηγήθηκε η ΚΕΔΗ Ρεθύμνου-«Λογιστική ακαταστασία»-Μεταφορά χρημάτων σε προσωπικό λογαριασμό;
Τρι Ιαν 09, 2018 8:37 am από Admin

» Αναλυτικά η απόφαση για τις Βραχυχρόνιες μισθώσεις ακινήτων μέσω ψηφιακών πλατφορμών τύπου Airbnb
Τρι Δεκ 19, 2017 9:08 am από Admin

» Τι συζητείται αυτές τις ημέρες στη Βουλή σχετικά με την κάνναβη
Δευ Δεκ 18, 2017 11:04 am από Admin

» Καταργούνται τα υποθηκοφυλακεία -Ερχονται τα γραφεία κτηματολογίου, όλες οι αλλαγές
Πεμ Δεκ 14, 2017 8:17 am από Admin

» Σύσταση ομάδων & οργανώσεων παραγωγών
Κυρ Δεκ 10, 2017 10:27 am από Admin

» Κλείνει το στρατόπεδο Θεοδωράκη στο Ρέθυμνο;
Δευ Δεκ 04, 2017 9:02 am από Admin

» «Έρχεται» καζίνο στην Κρήτη με σχέδιο νόμου – Γι’ αυτό «κλείνει» πάλι το στρατόπεδο στο Ρέθυμνο;
Δευ Δεκ 04, 2017 8:52 am από Admin

» Η Golden Star Ferries ενώνει το λιμάνι της Ραφήνας με Κυκλάδες και Κρήτη;
Τρι Νοε 28, 2017 8:55 am από Admin

» Πώς να σώσετε το ακίνητο σας από το Δημόσιο και το Κτηματολόγιο
Σαβ Νοε 25, 2017 1:35 am από Admin

» ΙΔΟΥ γιατί ο Παπανδρέου χρεοκόπησε την Ελλάδα και υποδούλωσε τις επόμενες γενιές
Παρ Νοε 10, 2017 8:33 am από Admin

» Δάνεια ΟΕΚ: Ολόκληρο το σχέδιο της ρύθμισης για 81.715 δανειολήπτες
Σαβ Νοε 04, 2017 1:21 pm από Admin

» Αστυνόμευση και μέτρα καταστολής στη ματαίωση πλειστηριασμών ζητούν οι "θεσμοί"
Σαβ Νοε 04, 2017 1:05 pm από Admin

»  Ο νέος νόμος αυθαιρέτων: Νόμος 4495/2017
Σαβ Νοε 04, 2017 12:21 pm από Admin

» Αποστολές απο Κίνα και τελωνείο. Nέα προβλήματα, νέες λύσεις.
Πεμ Νοε 02, 2017 9:40 am από Admin

» Ποιοι δικαιούνται επιδότηση για ίδρυση τουριστικής επιχείρησης
Τετ Νοε 01, 2017 11:06 pm από Admin

» Οργισμένη επιστολή: Ανακαλέστε διδακτορικό τίτλο του Ρίχτερ
Τρι Οκτ 10, 2017 12:28 pm από Admin

» Ελλάδα, Ιταλία, Κύπρος και Ισραήλ υπογράφουν τον αγωγό EastMed και αλλάζουν τον γεωπολιτικό χάρτη
Τρι Οκτ 10, 2017 9:24 am από Admin

» ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ : ΔΕΙΤΕ ΤΙ ΠΡΟΦΤΑΣΕ ΝΑ ΚΑΝΕΙ
Πεμ Σεπ 28, 2017 10:47 am από Admin

» Μήνυση κατά του δικαστικού επιμελητή Γ. Παναγόπουλου
Πεμ Σεπ 28, 2017 10:41 am από Admin

RETHIMNO WEB RADIO TV
ΕΛΛΗΝΑΣ... Ο ΑΕΤΟΣ!

ΡΕΘΥΜΝΟ
Crete-Guns
ΤΑ ΑΠΟΡΡΗΤΑ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ
ΚΑΝΑΒΙΣ
Οι ξενες επεμβασεις στην Ελλαδα 1821-1974

Οι ξενες επεμβασεις στην Ελλαδα 1821-1974

Ο τίτλος μου περιεχόμενα σελίδας
Τροφοδοσία RSS


Yahoo! 
MSN 
AOL 
Netvibes 
Bloglines 


Rethymno web news
Enterprise Communications

Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση?

Πήγαινε κάτω

default Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση?

Δημοσίευση από Admin Την / Το Σαβ Ιαν 23, 2016 12:26 am

23.01.2016



Η κρητική διάλεκτος αποτελεί φυσική εξέλιξη της δωρικής διαλέκτου χωρίς ποτέ να υποστεί κεντρικές παρεμβάσεις, διορθώσεις και καθαρισμούς.

Κατά τον ύστερο μεσαίωνα εξελίχθηκε σε λόγια γλώσσα, και εκφράστηκε μέσα από την ποίηση του Κορνάρου του Χορτάτση και άλλων, μέσα από το κρητικό θέατρο και τα λαϊκά τετράστιχα -μαντινάδες- των οποίων η θεματολογία μπορεί να είναι από σκωπτική έως φιλοσοφική.

Η κρητική διάλεκτος υπήρξε για περισσότερα από 200 χρόνια, από την γλωσσική και θρησκευτική μετάβαση της Κωνσταντινούπολης].το 1453 έως την πτώση του Χάνδακα το 1669, η μοναδική ελληνική διάλεκτος που ομιλούνταν και διδάσκονταν επίσημα. Κατά την διάρκεια του μεσαίωνα, ήταν σε εξέλιξη η διαδικασία επικράτησης της κρητικής διαλέκτου στον ευρύτερο νότο της βαλκανικής χερσονήσου, έναντι των μη ελληνικών διαλέκτων που κυριαρχούσαν.

Η όποια όμως διακόπηκε από την οθωμανική εισβολή του 1669. Θεωρείται ότι αν αυτό δεν είχε συμβεί η σύγχρονη ελληνική δημοτική θα ήταν η φυσική εξέλιξη της κρητικής διαλέκτου.
Σήμερα η κρητική διάλεκτος δεν κινδυνεύει με εξαφάνιση, όπως συχνά συμβαίνει σε μειονοτικές διαλέκτους που δεν διδάσκονται, καθώς κυρίως στο νότο, αποτελεί την μόνη προφορική γλώσσα και συνεχίζει και να εξελίσσεται.

Παρά την έντονη διαφοροποίηση που διαπιστώνεται ανάμεσα στις διαφορετικές περιοχές της Κρήτης, τα κύρια γνωρίσματα της διαλέκτου αυτής είναι τα εξής:

Σύγχρονη κοινωνιογλωσσική κατάσταση

Όπως ισχύει για μεγάλο μέρος των νεοελληνικών διαλέκτων (Τζιτζιλής 2000), οι μελέτες που αφορούν την κρητική διάλεκτο είναι ιστορικού προσανατολισμού και αποτελούν κυρίως συλλογές διαλεκτικού υλικού, με στόχο όχι τη διερεύνηση της σύγχρονης διαλεκτικής χρήσης, αλλά κυρίως τον εντοπισμό των αποκλίσεων (κυρίως σε φωνητικό-φωνολογικό, μορφολογικό και λεξιλογικό επίπεδο) από τη νεοελληνική κοινή, καθώς και τη σύνδεση των διαλέκτων με παλαιότερες φάσεις της ελληνικής (αρχαία, ελληνιστική κοινή, βυζαντινή βλ. σχετικά Χαραλαμπάκης 2001).

Ο Κοντοσόπουλος (1988), έχοντας συλλέξει ένα ιδιαίτερα σημαντικό υλικό, επιχειρεί να χαρτογραφήσει τις επιμέρους διαλεκτικές διαφοροποιήσεις που εντοπίζονται στο νησί.

Και αυτός όμως βασίζει τα συμπεράσματά του σε παλαιότερη μορφή της κρητικής διαλέκτου (όπως την κατέγραψε ο ίδιος από μεγαλύτερους σε ηλικία ομιλητές της που ζούσαν σε «απομονωμένα» χωριά), ενώ ταυτόχρονα αποκλείει από το δείγμα του κατοίκους των μεγάλων πόλεων της Κρήτης, που ενδεχομένως να μην είχαν διατηρήσει τα «ιδιαίτερα» γνωρίσματα που διαφοροποιούν την κρητική από τις υπόλοιπες ελληνικές διαλέκτους και από τη νεοελληνική κοινή (για τα μεθοδολογικά προβλήματα αυτού του διαλεκτικού άτλαντα, βλ. Χαραλαμπάκης 1988-1989).

Είναι, επομένως, αναμφισβήτητη η ανάγκη συλλογής σύγχρονου υλικού για τη μελέτη της διαλέκτου αυτής με βάση τις σύγχρονες μεθοδολογικές προσεγγίσεις της διαλεκτολογίας και της κοινωνιογλωσσολογίας.

Γενικά υποστηρίζεται ότι, όπως και οι υπόλοιπες νεοελληνικές διάλεκτοι και ιδιώματα, έτσι και η κρητική -όπως τουλάχιστον είναι καταγεγραμμένη και γίνεται αντιληπτή από τις σχετικές μελέτες-βρίσκεται σε υποχώρηση λόγω της επικράτησης της κοινής νεοελληνικής. Οι ομιλητές της τη χρησιμοποιούν συνήθως για ανεπίσημη επικοινωνία και η χρήση της περιορίζεται κυρίως στα χωριά.

Αξιοσημείωτη είναι, τέλος, η χρήση της κρητικής διαλέκτου από ελληνόφωνους μουσουλμανικούς πληθυσμούς στις παραλιακές περιοχές της Τρίπολης του βορείου Λιβάνου και στο χωριό Χαμεντίγιε της νότιας Συρίας (Τσοκαλίδου 1999 [σύνδεση με το κείμενο σε αυτήν την ενότητα]).

Πρόκειται για περίπου 7.000 άτομα, μετανάστες τρίτης έως και πέμπτης γενιάς, που χρησιμοποιούν την κρητική κυρίως στον προφορικό τους λόγο. Είναι απόγονοι των μουσουλμάνων της Κρήτης που εγκατέλειψαν το νησί κατά το διάστημα 1866-1897, δηλαδή από το ξέσπασμα της τελευταίας κρητικής επανάστασης κατά της οθωμανικής αυτοκρατορίας μέχρι την έναρξη του ελληνοτουρκικού πολέμου.

Σύμφωνα με την προαναφερθείσα μελέτη, οι πληθυσμοί αυτοί εξακολουθούν να διατηρούν την εθνοτική τους συνείδηση, τα έθιμα και της παραδόσεις της Κρήτης και επιθυμούν σχέσεις τόσο με το νησί όσο και με τη μητροπολιτική Ελλάδα εν γένει.

Επίσης, εκτός ελλαδικού χώρου, η κρητική διάλεκτος μιλιέται από μουσουλμάνους κρητικούς, οι οποίοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το νησί το 1923 με την ανταλλαγή πληθυσμών και εγκαταστάθηκαν σε άλλα μέρη της Μεσογείου, όπως είναι η Σμύρνη, τα Μοσχονήσια, το Αδραμύτι και τα Άδανα της Τουρκίας (Κοντοσόπουλος 2000, 30).

Χαρακτηριστικά σε σχέση με την νέα Ελληνική

• Στην κρητική διαλέκτο οι αδύνατοι τύποι των προσωπικών αντωνυμιών μπορούν να μπαίνουν πριν και μετά το ρήμα σχεδόν σε οποιαδήποτε περίπτωση, σε αντίθεση με την νέα ελληνική και την καθαρεύουσα, παραδείγματα: κατέχω το, ξανοίγω σε, μανίζω ντος, γρικώ ντου, ετα το χτύπα, επαε τα θέσε.
• Ο αόριστος των ρημάτων καταλήγει με τον δωριζμό –ξα αντί του -σα της νέας ελληνικής και της καθαρεύουσας, για παράδειγμα: εζίγωξα, εστέγνωξα, εστέργιωξα.
• H κρητική διάλεκτος όντας φυσικά διαμορφωμένη, δεν επιτρέπει χασμωδίες, για παράδειγμα: τρώγω αντί του τρώω, κλαίγω αντί του κλαίω κτλ.
• Πολλοί τύποι της γενικής πτώσης της δωρικής εγκαταλείφθηκαν στην κρητική διάλεκτο κατά το μεσαίωνα, ενώ άλλοι τύποι της ελληνιστικής περιόδου αναβίωσαν στις μέρες μας μέσα από το ενιαίο εκπαιδευτικό σύστημα στην καθαρεύουσα και στα νέα ελληνικά. Για παράδειγμα στην κρητική διάλεκτο θα λέγαμε περιφραστικά ‘’η γεύση από το αίμα’’ και ποτέ ‘’η γεύση του αίματος’’ Η χρήση τέτοιων τύπων που έχουν αναβιώσει τεχνητά σε συνδυασμό με την κρητική διάλεκτο έχει αντιαισθητικό αποτέλεσμα.
• Σε αντίθεση με την νέα ελληνική, στα κρητικά παίρνουν τελικό ”νι” άρθρα αντωνυμίες και επιρρήματα μόνο όταν η λέξη που ακολουθεί αρχίζει από φωνήεν, ανεξάρτητα από το γένος και το είδους της. Για παράδειγμα Πληθυντικός: των ανθρώπω, όλω τω χωργιώ, τω μπολλώ λογιώ. Όταν ακολουθεί αρσενικό: το δάσκαλο, τον αδερφό. Άκλιτα: δε θέλω, δεν αλλάζω, μη μιλείς, μη γρικάς, μην έργας. Το επίρρημα-σύνδεσμος σαν: σα κουτέντα, σαν οψάργας,

Το λεξιλόγιο:

θορώ βλέπω
ξανοίγω κοιτάω με προσοχή, ατενίζω
τίνος ποιου (μονο γενική)
δράκα χούφτα, πολύ μικρή ποσότητα
ετα εκεί, στο σημείο που βρίσκεσαι
εκε εκεί, σε σημείο διαφορετικό από το σημείο που βρίσκεσαι
γιάε κοιτά εδώ, προσεξε (μονο προστακτική)
ειδέ κοιτά
γρικώ ακούω
κατέχω ξέρω
απής αφού, μετά
κάτης γάτα
αμανίτος μανιτάρι
αρισμαρί δενδρολίβανο
αλισάχνη πολύ αλμυρό
χοχλιός σαλιγκάρι
όρνιθα κότα
μαδάρα βουνό χωρίς βλάστηση, βράχος
μαδώ αποψιλώνω
ηντα τί
γιάηντα γιατί
αρναούτης ατημέλητος
απύρι θειάφι
βεντέτα εκδίκηση
χάρακας, χαράκι
βράχος
είς ένας
αλάργo μακριά
αθιβολώ κουβεντιάζω
αίγα κατσίκα
σαλεύω κινούμαι
σκιάς τουλάχιστον
πορίζω βγαίνω έξω
ξά δικαίωμα, ευθύνη
μήδε ούτε
μανίζω θυμώνω
βεντέμα συγκομιδή
μαντινάδα έμμετρο τετράστιχο
μανίκα μανίκι
εδά τώρα
κάλυκας μπότα
ντελόγο αμέσως
σαφί βέβαιο, σίγουρο
ντρέτα ίσια, ευθεία, μεταφορικά τίμια
ταχιά αύριο πρωί
οψάργας χθες βράδυ
πόδε κοντά
ποθές πουθενά
θέτω ξαπλώνω
λέσκα χαράδρα
καράνης ξεροκέφαλος
εργώ κρυώνω
ξόδι κηδεία
δροσά τίποτα
αγλακώ τρέχω
κουτέντα κολακείες
επαε εδώ
μιλιούνια χιλίαδες
μαντάτο νέο, στοιχείο, περιστατικό
κεντώ παίρνω φωτιά, καίω
απολλυμάρι πτώμα
αντίσκαρος αντικαταστάτης
αντισκάρι αντάλλαγμα
δόγα ξύλινο κομμάτι από σκάφος λαούτου
δραγουμάνος διερμηνέας
νοντάρος συμβολαιογράφος
αβοκάτης συνήγορος
αλαργινός μακρινός
αλαργεύω απομακρύνομαι
μολάρω – έρνω φεύγω
μολαριτός λυμένος (από δεσμά)
πάντης μήπως
θο προς
μολεύω ατιμάζω, μολύνω
ξεκρίνω ξεχωρίζω
ξεβγάνω σκοτώνω

El.wikipedia.org, e-thrapsano.gr,

creteplus.gr
avatar
Admin
Admin

Αριθμός μηνυμάτων : 1392
Ημερομηνία εγγραφής : 31/07/2013

Επισκόπηση του προφίλ των χρηστών http://rethymno.forumgreek.com

Επιστροφή στην κορυφή Πήγαινε κάτω

Επιστροφή στην κορυφή


 
Δικαιώματα σας στην κατηγορία αυτή
Δεν μπορείτε να απαντήσετε στα Θέματα αυτής της Δ.Συζήτησης