Rethymno Web News
Το Φαράγγι των Μύλων, μια εύκολη διαδρομή για την επόμενη εκδρομή σας!
Κάντε κλίκ στο παρακάτω link

Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? 2018-010

Πρόσφατα Θέματα
» Κορονοϊός: Στηρίξτε τους αγρότες για να μπορέσουν να καλλιεργήσουν γιατί θα πεινάσουμε
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΣαβ Απρ 04, 2020 10:07 pm από Admin

» Κορωνοϊός: Ο οικονομικός «Αρμαγεδδών» της πανδημίας σε αριθμούς
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΠεμ Απρ 02, 2020 8:26 pm από Admin

» Νέο τεστ αίματος ανιχνεύει με ακρίβεια πάνω από 50 είδη καρκίνου
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΤρι Μαρ 31, 2020 2:04 pm από Admin

» Κορονοιός – Παγκόσμιο Κραχ: Ο ιός φέρνει το τέλος της παγκοσμιοποίησης
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΚυρ Μαρ 29, 2020 10:46 pm από Admin

» Η επικαιροποιημένη λίστα με τους ΚΑΔ που εντάσσονται στα μέτρα στήριξης
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΤρι Μαρ 24, 2020 8:46 pm από Admin

» «Οι επιλογές που κάνουμε τώρα, ελέω κορωνοϊού, θ’ αλλάξουν τις ζωές μας για τα επόμενα χρόνια»
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΔευ Μαρ 23, 2020 8:10 pm από Admin

» Απαγόρευση κυκλοφορίας, τι ισχύει για τους αγρότες
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΚυρ Μαρ 22, 2020 11:18 pm από Admin

» Νίκος Κιτσάκος:«ΚΡΑΧ»… Βρισκόμαστε μπροστά στην οικονομική επανεκκίνηση του πλανήτη
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΚυρ Μαρ 15, 2020 8:33 pm από Admin

» Σχετικά με τον Κορωνοϊο !
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΠεμ Μαρ 12, 2020 9:20 pm από Admin

» Αγρότες: Ποιοι δικαιούνται δάνεια με επιδότηση; – Η χρηματοδότηση στην Κρήτη
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΔευ Μαρ 09, 2020 11:12 am από Admin

» Οι Γερμανοί συμμαχούν με τους τούρκους γιατί δεν μπορούν αντικρίσουν την ιστορία των φρικτών τους εγκλημάτων
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΚυρ Μαρ 08, 2020 9:32 am από Admin

» Πώς πρέπει να γίνει το κλάδεμα των αμπελιών φέτος – Τα 11 βήματα που πρέπει να ακολουθήσουν οι παραγωγοί
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΤετ Μαρ 04, 2020 10:13 am από Admin

» Ζεϊμπέκικο: Ζευ και Μπέκος, (Διας + άρτος σύμφωνα με τον Ηρόδοτο)
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΠαρ Φεβ 21, 2020 9:17 pm από Admin

» Νέο πανίσχυρο αντιβιοτικό ανακαλύφθηκε από σύστημα τεχνητής νοημοσύνης
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΠαρ Φεβ 21, 2020 8:59 pm από Admin

» Η συνέντευξη του Πάνου Καμμένου στο "Ενώπιος Ενωπίω" που θα συζητηθεί - ΒΙΝΤΕΟ
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΤρι Φεβ 11, 2020 10:01 pm από Admin

»  Η μεγάλη απάτη: Που πάνε τα 4 δις ευρώ το χρόνο από τις εισπράξεις σε διόδια και τέλη κυκλοφορίας;
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΤρι Φεβ 11, 2020 9:40 pm από Admin

» SOS: Νέα εμφάνιση του βακτηρίου που ξεραίνει και τα ελαιόδεντρα
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΤρι Φεβ 11, 2020 9:26 pm από Admin

» Κλάδεμα : Αυτή είναι η πιο σωστή περίοδος - Ο κίνδυνος να καούν καραδοκει.
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΚυρ Φεβ 02, 2020 8:13 pm από Admin

» Παράταση πέντε ετών για «ρύθμιση» αυθαιρέτων
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΣαβ Νοε 23, 2019 10:53 am από Admin

» GREECE Crete - Myloi (Mili) Мили (Ретимни), the abandoned / lost village
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΠεμ Νοε 21, 2019 9:27 pm από Admin

» Ακτοπλοικά δρομολόγια για Ρέθυμνο
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΣαβ Ιουλ 27, 2019 9:55 pm από Admin

» Το Φαράγγι των Μύλων,στο Ρέθυμνο, μια εύκολη διαδρομή για την επόμενη εκδρομή σας!
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΣαβ Ιουλ 20, 2019 10:33 am από Admin

»  Έτοιμη να τινάξει στον αέρα την Ευρωζώνη η Ιταλία
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΤρι Ιουν 18, 2019 9:35 pm από Admin

» 120 δόσεις: Πώς μπορείτε να ρυθμίσετε τα χρέη σε ταμεία και εφορία
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΠεμ Μάης 16, 2019 8:53 am από Admin

» ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ – Πως η Ελλάδα έσωσε το ΔΝΤ από την χρεωκοπία κι η συμμορία των προθύμων
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΤρι Απρ 23, 2019 10:37 pm από Admin

» Σχέδιο νομιμοποίησης αυθαιρέτων πάνω στη θάλασσα
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΣαβ Μαρ 23, 2019 9:47 pm από Admin

» Απόγονος του οπλαρχηγού Σταύρου Νιώτη από το Τολό στους Αγίους Δέκα
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΤετ Φεβ 13, 2019 9:52 pm από Admin

» Σε ρόλο οικοδέσποινας η Μαρία Δαριβιανάκη στο Πνευματικό Κέντρο Αγίων Δέκα
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΤετ Φεβ 13, 2019 9:43 pm από Admin

» Η Αριστερή Κυβέρνηση (του ΣΥΡΙΖΑ) και γιατί θα έπρεπε να επιλέξει το Δημοψήφισμα στο Σκοπιανό Ζήτημα
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΚυρ Ιαν 13, 2019 9:13 pm από Admin

» Τα επιχειρηματικά σχήματα στον κλάδο του τουρισμού που επιχορηγούνται από το πρόγραμμα ΕΣΠΑ
Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? I_icon_minitimeΤετ Δεκ 26, 2018 9:02 pm από Admin

ΕΛΛΗΝΑΣ... Ο ΑΕΤΟΣ!

ΡΕΘΥΜΝΟ
Crete-Guns
ΤΑ ΑΠΟΡΡΗΤΑ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ
Οι ξενες επεμβασεις στην Ελλαδα 1821-1974

Οι ξενες επεμβασεις στην Ελλαδα 1821-1974

Ο τίτλος μου περιεχόμενα σελίδας
Τροφοδοσία RSS


Yahoo! 
MSN 
AOL 
Netvibes 
Bloglines 


Mili-Gorge-Tavern

Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση?

Πήγαινε κάτω

default Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση?

Δημοσίευση από Admin Την / Το Σαβ Ιαν 23, 2016 10:26 am

23.01.2016

Η ιστορία της κρητικής διαλέκτου και το λεξιλόγιό της ,κινδυνεύει με εξαφάνιση? Images23

Η κρητική διάλεκτος αποτελεί φυσική εξέλιξη της δωρικής διαλέκτου χωρίς ποτέ να υποστεί κεντρικές παρεμβάσεις, διορθώσεις και καθαρισμούς.

Κατά τον ύστερο μεσαίωνα εξελίχθηκε σε λόγια γλώσσα, και εκφράστηκε μέσα από την ποίηση του Κορνάρου του Χορτάτση και άλλων, μέσα από το κρητικό θέατρο και τα λαϊκά τετράστιχα -μαντινάδες- των οποίων η θεματολογία μπορεί να είναι από σκωπτική έως φιλοσοφική.

Η κρητική διάλεκτος υπήρξε για περισσότερα από 200 χρόνια, από την γλωσσική και θρησκευτική μετάβαση της Κωνσταντινούπολης].το 1453 έως την πτώση του Χάνδακα το 1669, η μοναδική ελληνική διάλεκτος που ομιλούνταν και διδάσκονταν επίσημα. Κατά την διάρκεια του μεσαίωνα, ήταν σε εξέλιξη η διαδικασία επικράτησης της κρητικής διαλέκτου στον ευρύτερο νότο της βαλκανικής χερσονήσου, έναντι των μη ελληνικών διαλέκτων που κυριαρχούσαν.

Η όποια όμως διακόπηκε από την οθωμανική εισβολή του 1669. Θεωρείται ότι αν αυτό δεν είχε συμβεί η σύγχρονη ελληνική δημοτική θα ήταν η φυσική εξέλιξη της κρητικής διαλέκτου.
Σήμερα η κρητική διάλεκτος δεν κινδυνεύει με εξαφάνιση, όπως συχνά συμβαίνει σε μειονοτικές διαλέκτους που δεν διδάσκονται, καθώς κυρίως στο νότο, αποτελεί την μόνη προφορική γλώσσα και συνεχίζει και να εξελίσσεται.

Παρά την έντονη διαφοροποίηση που διαπιστώνεται ανάμεσα στις διαφορετικές περιοχές της Κρήτης, τα κύρια γνωρίσματα της διαλέκτου αυτής είναι τα εξής:

Σύγχρονη κοινωνιογλωσσική κατάσταση

Όπως ισχύει για μεγάλο μέρος των νεοελληνικών διαλέκτων (Τζιτζιλής 2000), οι μελέτες που αφορούν την κρητική διάλεκτο είναι ιστορικού προσανατολισμού και αποτελούν κυρίως συλλογές διαλεκτικού υλικού, με στόχο όχι τη διερεύνηση της σύγχρονης διαλεκτικής χρήσης, αλλά κυρίως τον εντοπισμό των αποκλίσεων (κυρίως σε φωνητικό-φωνολογικό, μορφολογικό και λεξιλογικό επίπεδο) από τη νεοελληνική κοινή, καθώς και τη σύνδεση των διαλέκτων με παλαιότερες φάσεις της ελληνικής (αρχαία, ελληνιστική κοινή, βυζαντινή βλ. σχετικά Χαραλαμπάκης 2001).

Ο Κοντοσόπουλος (1988), έχοντας συλλέξει ένα ιδιαίτερα σημαντικό υλικό, επιχειρεί να χαρτογραφήσει τις επιμέρους διαλεκτικές διαφοροποιήσεις που εντοπίζονται στο νησί.

Και αυτός όμως βασίζει τα συμπεράσματά του σε παλαιότερη μορφή της κρητικής διαλέκτου (όπως την κατέγραψε ο ίδιος από μεγαλύτερους σε ηλικία ομιλητές της που ζούσαν σε «απομονωμένα» χωριά), ενώ ταυτόχρονα αποκλείει από το δείγμα του κατοίκους των μεγάλων πόλεων της Κρήτης, που ενδεχομένως να μην είχαν διατηρήσει τα «ιδιαίτερα» γνωρίσματα που διαφοροποιούν την κρητική από τις υπόλοιπες ελληνικές διαλέκτους και από τη νεοελληνική κοινή (για τα μεθοδολογικά προβλήματα αυτού του διαλεκτικού άτλαντα, βλ. Χαραλαμπάκης 1988-1989).

Είναι, επομένως, αναμφισβήτητη η ανάγκη συλλογής σύγχρονου υλικού για τη μελέτη της διαλέκτου αυτής με βάση τις σύγχρονες μεθοδολογικές προσεγγίσεις της διαλεκτολογίας και της κοινωνιογλωσσολογίας.

Γενικά υποστηρίζεται ότι, όπως και οι υπόλοιπες νεοελληνικές διάλεκτοι και ιδιώματα, έτσι και η κρητική -όπως τουλάχιστον είναι καταγεγραμμένη και γίνεται αντιληπτή από τις σχετικές μελέτες-βρίσκεται σε υποχώρηση λόγω της επικράτησης της κοινής νεοελληνικής. Οι ομιλητές της τη χρησιμοποιούν συνήθως για ανεπίσημη επικοινωνία και η χρήση της περιορίζεται κυρίως στα χωριά.

Αξιοσημείωτη είναι, τέλος, η χρήση της κρητικής διαλέκτου από ελληνόφωνους μουσουλμανικούς πληθυσμούς στις παραλιακές περιοχές της Τρίπολης του βορείου Λιβάνου και στο χωριό Χαμεντίγιε της νότιας Συρίας (Τσοκαλίδου 1999 [σύνδεση με το κείμενο σε αυτήν την ενότητα]).

Πρόκειται για περίπου 7.000 άτομα, μετανάστες τρίτης έως και πέμπτης γενιάς, που χρησιμοποιούν την κρητική κυρίως στον προφορικό τους λόγο. Είναι απόγονοι των μουσουλμάνων της Κρήτης που εγκατέλειψαν το νησί κατά το διάστημα 1866-1897, δηλαδή από το ξέσπασμα της τελευταίας κρητικής επανάστασης κατά της οθωμανικής αυτοκρατορίας μέχρι την έναρξη του ελληνοτουρκικού πολέμου.

Σύμφωνα με την προαναφερθείσα μελέτη, οι πληθυσμοί αυτοί εξακολουθούν να διατηρούν την εθνοτική τους συνείδηση, τα έθιμα και της παραδόσεις της Κρήτης και επιθυμούν σχέσεις τόσο με το νησί όσο και με τη μητροπολιτική Ελλάδα εν γένει.

Επίσης, εκτός ελλαδικού χώρου, η κρητική διάλεκτος μιλιέται από μουσουλμάνους κρητικούς, οι οποίοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το νησί το 1923 με την ανταλλαγή πληθυσμών και εγκαταστάθηκαν σε άλλα μέρη της Μεσογείου, όπως είναι η Σμύρνη, τα Μοσχονήσια, το Αδραμύτι και τα Άδανα της Τουρκίας (Κοντοσόπουλος 2000, 30).

Χαρακτηριστικά σε σχέση με την νέα Ελληνική

• Στην κρητική διαλέκτο οι αδύνατοι τύποι των προσωπικών αντωνυμιών μπορούν να μπαίνουν πριν και μετά το ρήμα σχεδόν σε οποιαδήποτε περίπτωση, σε αντίθεση με την νέα ελληνική και την καθαρεύουσα, παραδείγματα: κατέχω το, ξανοίγω σε, μανίζω ντος, γρικώ ντου, ετα το χτύπα, επαε τα θέσε.
• Ο αόριστος των ρημάτων καταλήγει με τον δωριζμό –ξα αντί του -σα της νέας ελληνικής και της καθαρεύουσας, για παράδειγμα: εζίγωξα, εστέγνωξα, εστέργιωξα.
• H κρητική διάλεκτος όντας φυσικά διαμορφωμένη, δεν επιτρέπει χασμωδίες, για παράδειγμα: τρώγω αντί του τρώω, κλαίγω αντί του κλαίω κτλ.
• Πολλοί τύποι της γενικής πτώσης της δωρικής εγκαταλείφθηκαν στην κρητική διάλεκτο κατά το μεσαίωνα, ενώ άλλοι τύποι της ελληνιστικής περιόδου αναβίωσαν στις μέρες μας μέσα από το ενιαίο εκπαιδευτικό σύστημα στην καθαρεύουσα και στα νέα ελληνικά. Για παράδειγμα στην κρητική διάλεκτο θα λέγαμε περιφραστικά ‘’η γεύση από το αίμα’’ και ποτέ ‘’η γεύση του αίματος’’ Η χρήση τέτοιων τύπων που έχουν αναβιώσει τεχνητά σε συνδυασμό με την κρητική διάλεκτο έχει αντιαισθητικό αποτέλεσμα.
• Σε αντίθεση με την νέα ελληνική, στα κρητικά παίρνουν τελικό ”νι” άρθρα αντωνυμίες και επιρρήματα μόνο όταν η λέξη που ακολουθεί αρχίζει από φωνήεν, ανεξάρτητα από το γένος και το είδους της. Για παράδειγμα Πληθυντικός: των ανθρώπω, όλω τω χωργιώ, τω μπολλώ λογιώ. Όταν ακολουθεί αρσενικό: το δάσκαλο, τον αδερφό. Άκλιτα: δε θέλω, δεν αλλάζω, μη μιλείς, μη γρικάς, μην έργας. Το επίρρημα-σύνδεσμος σαν: σα κουτέντα, σαν οψάργας,

Το λεξιλόγιο:

θορώ βλέπω
ξανοίγω κοιτάω με προσοχή, ατενίζω
τίνος ποιου (μονο γενική)
δράκα χούφτα, πολύ μικρή ποσότητα
ετα εκεί, στο σημείο που βρίσκεσαι
εκε εκεί, σε σημείο διαφορετικό από το σημείο που βρίσκεσαι
γιάε κοιτά εδώ, προσεξε (μονο προστακτική)
ειδέ κοιτά
γρικώ ακούω
κατέχω ξέρω
απής αφού, μετά
κάτης γάτα
αμανίτος μανιτάρι
αρισμαρί δενδρολίβανο
αλισάχνη πολύ αλμυρό
χοχλιός σαλιγκάρι
όρνιθα κότα
μαδάρα βουνό χωρίς βλάστηση, βράχος
μαδώ αποψιλώνω
ηντα τί
γιάηντα γιατί
αρναούτης ατημέλητος
απύρι θειάφι
βεντέτα εκδίκηση
χάρακας, χαράκι
βράχος
είς ένας
αλάργo μακριά
αθιβολώ κουβεντιάζω
αίγα κατσίκα
σαλεύω κινούμαι
σκιάς τουλάχιστον
πορίζω βγαίνω έξω
ξά δικαίωμα, ευθύνη
μήδε ούτε
μανίζω θυμώνω
βεντέμα συγκομιδή
μαντινάδα έμμετρο τετράστιχο
μανίκα μανίκι
εδά τώρα
κάλυκας μπότα
ντελόγο αμέσως
σαφί βέβαιο, σίγουρο
ντρέτα ίσια, ευθεία, μεταφορικά τίμια
ταχιά αύριο πρωί
οψάργας χθες βράδυ
πόδε κοντά
ποθές πουθενά
θέτω ξαπλώνω
λέσκα χαράδρα
καράνης ξεροκέφαλος
εργώ κρυώνω
ξόδι κηδεία
δροσά τίποτα
αγλακώ τρέχω
κουτέντα κολακείες
επαε εδώ
μιλιούνια χιλίαδες
μαντάτο νέο, στοιχείο, περιστατικό
κεντώ παίρνω φωτιά, καίω
απολλυμάρι πτώμα
αντίσκαρος αντικαταστάτης
αντισκάρι αντάλλαγμα
δόγα ξύλινο κομμάτι από σκάφος λαούτου
δραγουμάνος διερμηνέας
νοντάρος συμβολαιογράφος
αβοκάτης συνήγορος
αλαργινός μακρινός
αλαργεύω απομακρύνομαι
μολάρω – έρνω φεύγω
μολαριτός λυμένος (από δεσμά)
πάντης μήπως
θο προς
μολεύω ατιμάζω, μολύνω
ξεκρίνω ξεχωρίζω
ξεβγάνω σκοτώνω

El.wikipedia.org, e-thrapsano.gr,

creteplus.gr

Admin
Admin

Αριθμός μηνυμάτων : 1431
Ημερομηνία εγγραφής : 31/07/2013

https://rethymno.forumgreek.com

Επιστροφή στην κορυφή Πήγαινε κάτω

Επιστροφή στην κορυφή


 
Δικαιώματα σας στην κατηγορία αυτή
Δεν μπορείτε να απαντήσετε στα Θέματα αυτής της Δ.Συζήτησης