Πρόσφατα Θέματα
» «Κόκκινα» καταναλωτικά δάνεια και κάρτες: Πληρώστε 5% και ξοφλήσατε!
Σήμερα στις 1:04 pm από Admin

» Πώς θα γίνεται η ένταξη στον εξωδικαστικό συμβιβασμό – Ποιες οφειλές μπορούν να διαγραφούν – Αναλυτικά όλα τα βήματα
Χθες στις 10:37 pm από Admin

» Νέο ΕΣΠΑ για τουριστικές επιχειρήσεις - Οι προϋποθέσεις ένταξης
Δευ Ιουλ 17, 2017 11:26 am από Admin

» Ψηφίστηκε ο νέος νόμος για τα αυθαίρετα
Κυρ Ιουλ 16, 2017 10:29 pm από Admin

» Εξωδικαστικός: Πώς θα ρυθμίζονται και θα «κουρεύονται» χρέη προς την εφορία
Σαβ Ιουλ 15, 2017 10:12 pm από Admin

» Οδηγός: Πως θα πάρετε την επιχορήγηση για το «Εξοικονόμηση κατ’ οίκον»
Σαβ Ιουλ 15, 2017 9:53 pm από Admin

» Από σκηνής ο Γιάννης Ζουγανέλης ξεφτιλίζει ΣΚΑΙ, Σαββόπουλο και «φιλανθρωπίες» - VIDEO
Πεμ Ιουλ 13, 2017 10:30 pm από Admin

» ΜΕ ΑΠΛΗ ΑΝΑΛΟΓΙΚΗ ΟΙ ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ
Τετ Ιουλ 12, 2017 11:49 am από Admin

» ΣE ΚAΛΕΣΕ Εισπρακτική; Μάθε πως δικαιούσαι αποζημίωση 5.870€
Κυρ Ιουλ 09, 2017 2:22 pm από Admin

» Ανακοίνωση Εθνικού Συμβουλίου διεκδίκησης Γερμανικών οφειλών.
Πεμ Ιουλ 06, 2017 12:33 pm από Admin

» Οριστική απόφαση-βόμβα του ΣτΕ: Στο αρχείο χιλιάδες πρόστιμα – Καταργούνται όλες οι φορολογικές λίστες
Τρι Ιουν 27, 2017 11:36 am από Admin

» Ραβασάκια σε πάνω από 1,5 εκατ. ιδιοκτήτες ανασφάλιστων οχημάτων
Παρ Ιουν 16, 2017 9:50 pm από Admin

» Αυθαίρετα: Όλα νόμιμα με 250 ευρώ – Τι προβλέπεται
Πεμ Ιουν 15, 2017 10:46 pm από Admin

» All inclusive: Τα βραχιολάκια της συμφοράς
Δευ Μαϊος 29, 2017 1:52 am από Admin

» Η Κρουαζιέρα στο Ρέθυμνο δεν έχει ελπίδα με αυτό το λιμάνι
Πεμ Μαϊος 25, 2017 11:25 am από Admin

» Ενημερώσεις για τη ρύθμιση οφειλών από το site της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους
Παρ Μαϊος 19, 2017 9:08 am από Admin

» Αβάσταχτη οδύνη στην κηδεία του υποστράτηγου Γ. Τζανιδάκη [εικόνες]
Σαβ Απρ 22, 2017 9:27 am από Admin

» Πλήρης προστασία για την πρώτη κατοικία, ακόμα και αυθαίρετη, από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο
Τετ Απρ 12, 2017 12:19 pm από Admin

» ΕΛΕΝΑ ΚΟΥΝΤΟΥΡΑ «Η Κρήτη πρωταγωνιστεί στον τουρισμό το 2017»
Τετ Μαρ 22, 2017 11:50 pm από Admin

»  Παρουσιάστηκε στο Σπήλι η μελέτη για το Νότιο Οδικό Άξονα
Τετ Μαρ 15, 2017 12:09 am από Admin

» Πριν την επιβολή κυρώσεων από τις ΔΟΥ οι πολίτες πρέπει να καλούνται να παρέχουν εξηγήσεις
Τρι Μαρ 14, 2017 12:43 pm από Admin

» ΑΕΠΙ: Κακουργηματικές πράξεις και σύσταση συμμορίας εντοπίζει ο εισαγγελέας
Δευ Φεβ 27, 2017 8:55 am από Admin

» Επιτροπή Καλλικράτη: Απλή αναλογική, 50%+1, μείωση θητείας, ψήφος στους αλλοδαπούς
Τετ Φεβ 22, 2017 11:25 am από Admin

» Προγράμματα ΕΣΠΑ 238 εκατ. ευρώ για μικρές επιχειρήσεις και πτυχιούχους
Σαβ Φεβ 18, 2017 11:53 pm από Admin

» Άμεση ανάγκη να ξεκαθαρίσει το τοπίο για τις οριοθετήσεις οικισμών
Σαβ Φεβ 18, 2017 11:33 pm από Admin

» Έρχεται «κούρεμα» 3 δισ. ευρώ σε στεγαστικά, καταναλωτικά και επιχειρηματικά δάνεια
Τρι Φεβ 14, 2017 7:33 am από Admin

» Φτιάξε τον Δικό Σου Φούρνο από Πηλό με Λιγότερα από 20 Ευρώ
Πεμ Φεβ 02, 2017 10:58 am από Admin

» Την Ελληνική Διαστημική Υπηρεσία ιδρύει το υπ. Ψηφιακής Πολιτικής, Τηλεπικοινωνιών και Ενημέρωσης
Δευ Ιαν 30, 2017 10:09 am από Admin

» Τι αλλαγές φέρνει ο νόμος για τα αυθαίρετα
Κυρ Ιαν 29, 2017 10:48 pm από Admin

» Αίτηση στο oaed.gr για 24.251 προσλήψεις σε δήμους
Τρι Ιαν 24, 2017 12:49 am από Admin

RETHIMNO WEB RADIO TV
ΕΛΛΗΝΑΣ... Ο ΑΕΤΟΣ!

ΡΕΘΥΜΝΟ
Crete-Guns
ΤΑ ΑΠΟΡΡΗΤΑ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ
ΚΑΝΑΒΙΣ
Οι ξενες επεμβασεις στην Ελλαδα 1821-1974

Οι ξενες επεμβασεις στην Ελλαδα 1821-1974

Ο τίτλος μου περιεχόμενα σελίδας
Τροφοδοσία RSS


Yahoo! 
MSN 
AOL 
Netvibes 
Bloglines 



Το λεξικό της μαγκιάς -Οι λέξεις που χρησιμοποιούσαν οι κουτσαβάκηδες στις αρχές του 20ου αιώνα

Δημοσίευση νέας Θ.Ενότητας   Απάντηση στη Θ.Ενότητα

Επισκόπηση προηγούμενης Θ.Ενότητας Επισκόπηση επόμενης Θ.Ενότητας Πήγαινε κάτω

default Το λεξικό της μαγκιάς -Οι λέξεις που χρησιμοποιούσαν οι κουτσαβάκηδες στις αρχές του 20ου αιώνα

Δημοσίευση από Admin Την / Το Παρ Ιουλ 25, 2014 10:47 pm

26.07.2014



Έγινε το μάλε-βράσε… ο Ασίκης έκανε τσαμπουκά στο βλάμη της γιαβουκλούς του… αφού το γιαγκίνι δεν μπορείς εύκολα να το κάνεις ζάφτι. Πάτησε το ζωνάρι του και πήρε τη δίκοπη να ξεπλύνει την ντροπή, να μην τον κογιονάρουν οι κουσελιάρηδες στην πιάτσα…

«- Τι γλώσσα είναι αυτή;

- Αυτή αδερφέ μου είναι το ησπεράλντο, το λεξικό του μάγκα! Κι από ενθάδε κι εμπρός όλη η Ελλάδα θα ξηγιέται μ’ αυτό το βιολί», διευκρινίζει στο ρεμπέτικο τραγούδι «Το Λεξικό του Μάγκα» ο Πέτρος Κυριακού.

Γράφει η Νίκη Παπάζογλου

Κι αν σήμερα τα παραπάνω λόγια φαντάζουν δυσνόητα, στις αρχές της δεκαετίας του προηγούμενου αιώνα, εκφέροντας τα, θα μπορούσες σίγουρα να συνεννοηθείς, τουλάχιστον με τους μάγκες… Η αργκό άλλωστε μαζί με το τραγούδι, το χορό και το θέατρο σκιών, που αποτελούν τρόπους έκφρασης των περιθωριακών ομάδων της εποχής, είναι ενδεικτικά στοιχεία της ελληνικής κουλτούρας των αρχών του 20ου αιώνα.

Πριν ονομαστούν μάγκες, τους έλεγαν κουτσαβάκηδες. Ποιος ήταν όμως ο μάγκας ή ο κουτσαβάκης; Στα σημερινά λεξικά ανάμεσα σε άλλους ορισμούς που αποδίδονται στη λέξη συνυπάρχει και ο παλαιότερος, που προσδιορίζει τον τύπο των λαϊκών αστικών στρωμάτων των αρχών του 20ου αιώνα με χαρακτηριστικό ντύσιμο και συμπεριφορά.

Πράγματι η ενδυμασία τους ήταν καθορισμένη ειδικά τα πρώτα χρόνια. Το σακάκι ήταν μαύρο, κοντό με αρκετά κουμπιά στα μανίκια. Το παντελόνι , «τρόμπα» ήταν φαρδύ επάνω και στενό στους αστραγάλους, συνήθως τζογέ, σε σχέδιο ριγέ ή καρώ. Τα υποδήματα ήταν πάντα ψιλοτάκουνα, «τριζάτα στιβάλια», – χωρίς κορδόνια, όπου συνήθως είχαν δυο φέτες πετσί βουτηγμένο σε πετρέλαιο ανάμεσα στον πάτο και τη σόλα για να προκαλείται ο απαραίτητος θόρυβος. Την αμφίεση συμπλήρωνε η ρεπούμπλικα, με 2-3 βουλιάγματα, ή το «καβουράκι» με δυο δάχτυλα «χλίψη» ή «θλίψη», όπως ονόμαζαν τη μαύρη περιμετρική ταινία πένθους. Οι δευτεράντζες φορούσαν τραγιάσκα. Απαραίτητο ήταν και το γιλέκο «μεϊντανογέλεκο», με κρυφή τσέπη «γκαρδιακιά» για τη «δίκοπη», το μαχαίρι. Άλλες φορές είχαν και «σίδερο» ή «κούφιο» ή «κουμπούρι».

Στην κωλότσεπη υπήρχε χτένα ή μαντήλι για το στιγμιαίο σουλούπωμα αφού οι δρόμοι δεν είχαν ασφαλτοστρωθεί τότε και σηκώνονταν κουρνιαχτός με το παραμικρό. Ποτέ δεν έλειπε βέβαια το ζωνάρι ή «ζινάρι», το πάτημα του οποίου σήμαινε πρόκληση σε καβγά. Πολλοί είχαν και «τσαμπουκάδες», ανορθόγραφα τατουάζ ή χαρακιές στα χέρια και στο στήθος. Όλα ταίριαζαν με το βλοσυρό τους ύφος, ακόμα και οι σχετικοί ακκισμοί τους – πάτημα τακουνιών, τίναγμα κεφαλιού, στρίψιμο μουστακιού, μονόπατο βάδισμα…

Οι κουτσαβάκηδες κι αργότερα οι μάγκες, κρατούσαν κομπολόι στο αριστερό χέρι. Φορούσαν μόνο το αριστερό μανίκι του σακακιού, αφήνοντας ελεύθερο το δεξί χέρι. Η άκρη του ζωναριού έπρεπε να σέρνεται κάτω. Όποιος επιθυμούσε καυγά δεν είχε παρά να πατήσει το ζωνάρι κι αν κάποιος τραβούσε το μαχαίρι κάποιος άλλος έπρεπε να ματώσει.



Σύχναζαν στον Πειραιά, στου Ψυρρή, στο βατραχονήσι (Παναθηναϊκό Στάδιο), στην Κουμουνδούρου, στο Μεταξουργείο. Και φυσικά είχαν και τη δική τους ιδιόλεκτο. Πολλές από τις εκφράσεις τους χρησιμοποιούνται ακόμα και σήμερα ενώ άλλες είναι καταγεγραμμένες σε ρεμπέτικα τραγούδια όπως «Το λεξιλόγιο Μάγκα» του Πέτρου Κυριακού.

Ποιες ήταν μερικές από τις βασικές λέξεις που συναντώνται ακόμα και σε τίτλους ή στίχους ρεμπέτικων τραγουδιών, και ποια η σημασία τους;

Α
Αγκαζέ: αποκλειστικά
Αλάνης: το αλητόπαιδο, το παιδί του δρόμου.
Αλμπάνης: γιατρός
Αμολάω μελάνι: αποχωρώ, φεύγω κρυφά αθέατος
Αντάμης: φίλος, λεβέντης, παλικαράς (από την τουρκική λέξη adam, που σημαίνει άνδρας)
Αντάμικα: αντρίκια, θαρραλέα
Απάχης: κακοποιός, μόρτης. Υπήρξε και οπερέτα του 1921 «Οι Απάχηδες των Αθηνών»
Ασίκης: αγαπητικός, λεβέντης, γενναίος (από την τουρκική λέξη asik και σημαίνει τον εραστή)

Β
Βλάμης: σταυραδερφός, σύντροφος, παράνυμφος, εραστής, γενναίος
Βαρσί: καλλυντικό, κοκκινάδι
Βιόλα: τακτική, μέθοδος μέσο εξαπάτησης
Βουβή: μαχαίρι δίκοπο

Γ
Γιαβάσης: ήρεμος, ψύχραιμος, νωθρός
Γιαβουκλού: μνηστή, ερωμένη
Γιαγκίνι: σφοδρό ερωτικό πάθος, φωτιά
Γομάρια: γαϊδούρια, σωματοφύλακες, μπράβοι

Δ
Δαχτυλίθρες: παιχνίδι εξαπάτησης, κατά το οποίο ο παίκτης έπρεπε να βρει σε ποια από τις τρεις συνήθως δαχτυλήθρες, που είχε ο θύτης, βρισκόταν το στραγάλι, η φακή ή το ρεβίθι, κάτι σαν τον αντίστοιχο «εδώ παππάς, εκεί παππάς, που είναι ο παππάς»…
Δερβίσης: Σωστός ιδανικός άντρας, μάγκας
Δίκοπη: Το αμφίστομο μαχαίρι

Ε
Εξωφυλαρούχας: ο ατζαμής, παίκτης που δεν ξέρει μπάλα και δεν επιλέγεται κατά το στήσιμο της ομάδας στην αλάνα. Έτσι δεν παίζει αντ’ αυτού φυλάει τα ρούχα των παικτών, παραμένοντας έξω από το γήπεδο. Επίσης είναι αυτός μαζεύει τις μπάλες σκαρφαλώνοντας μάντρες.

Κ
Καλαμπαλίκι: γιορτή
Κασσαδόρος: ο διαρρήκτης
Κογιονάρω: εμπαίζω, ειρωνεύομαι
Κουμπούρι: το πιστόλι, στον πληθυντικό οι μαστοί
Κουσέλι: κακολογία
Κουσελιάρης: ο κουτσομπόλης
Κουτσαβάκης: νταής, παλληκαράς,
Κούφιο: το πιστόλι
Κοψοχρονιά: αυτός που φεύγει άδικα

Λ
Λάζος: είδος μαχαιριού που διπλώνει
Λάχανα: τα πορτοφόλια
Λαχανάδες: οι πορτοφολάδες ( υπάρχει και ομώνυμο τραγούδι του Σπύρου Περιστέρη «Οι λαχανάδες κάτω στα Λεμονάδικα»)
Λιμά: λόγια χωρίς σημασία, φλυαρία. Σύμφωνα με το «Λεξικό της Πιάτσας» του Βρασίδα Καπετανάκη λιμά χαρακτηρίζονται επίσης τα κάτω του 8 χαρτιά της τράπουλας, αλλά και τα ψιλά.

Μ
Μάγκας: χαμίνι
Μαγκιόρος: πολύ ικανός, καπάτσος
Μάλε βράσε: «έγινε το μάλε-βράσε» καβγά, χτυπήματα, μάχη
Μανίκι: αναποδιά
Μανίτα: Μέθοδος εξαπάτησης που χρησιμοποιούσαν οι πορτοφολάδες σε πολυσύχναστα μέρη (έριχναν το πορτοφόλι μπροστά από κάποιον και μόλις το έπαιρνε τον αποκαλούσαν κλέφτη και ζητούσαν τα λεφτά που υποτίθεται πως είχε μέσα)
Μάπας: ο ναργιλές
Μαρ(γ)ιόλος, μαργιόλα: πανούργος κατεργάρης
Ματσαράγκα: η απάτη, η κατεργαριά
Μαύρης: χασίς
Μαχμούρικο: βαρύθυμο, οκνό
Μόρτης: συνώνυμο του Μάγκα
Μόκο: η σιωπή
Μουρμούρης: νταής, καβγατζής
Μπαγιόκο: λεφτά, κομπόδεμα
Μπανιόκα: ψωμί
Μπαλαμούτι: απάτη χαρτοπαικτική
Μπαμπέσης: ύπουλος, δόλιος,
Μπαμπεσιά: η δόλια, η ύπουλη πράξη
Μπαχτσές: ο κήπος
Μπελαλής: ενοχλητικός , δύστροπος, που προκαλεί μπελάδες
Μπεμπέδες: αθλητές
Μπεσαλής: αυτός που κρατάει τον λόγο του, ο συνεπής.
Μπιλαντέρια: τα αδέλφια
Μπιτιρίνι: η οργανωμένη μπαρμπουτιέρα
Μπουλασιλίκη: κόλλημα, επιμονή, πείσμα

Ν
Νταβατζής: μαστροπός
Νταής: παλληκαράς
Νταλκάς: δυνατή επιθυμία, πόθος (από την τουρκική λέξη dalga)
Νταμίρα: φυτό πλούσιο σε αλκαλοειδείς ουσίες που χρησιμοποιούνταν ως υποκατάστατο του χασισιού
Ντερβίσης: άντρας του κόσμου της μαγκιάς αλλά κλειστός τύπος σαν χαρακτήρας όπως ο μουσουλμάνος μοναχός δερβίσης που είναι γεμάτος μυστήριο
Ντερμπεντέρης: ανοιχτόκαρδος, λεβέντης
Ντέρτι: ψυχικός πόνος (από την τουρκική dert)
Ντεριτιλής: αυτός που υφίσταται ταλαιπωρία, λύπη, στενοχώρια, πόνος, καημό κυρίως από αιτία ερωτική.
Ντουζένι: το κέφι
Ντουνιάς: ο κόσμος
Ντράβαλα: μπελάδες

Ξ
Ξεφτέρι: έξυπνος

Π
Παπατζής: αυτός που εξαπατά θύματα παίζοντας με τα χαρτιά το παιχνίδι «παππάς»
Παπαγαλάκι: αυτός που «κελαηδάει» μόλις συλληφθεί
Πεζεβέγκης ή Μπεζεβέγκης: μαστροπός, αχρείος
Πετσί: το πορτοφόλι
Πιάτσα: τόπος συγκέντρωσης
Ποδαράδες: παλιά ονομασία της Νέας Ιωνίας
Πούγκα: το κομπόδεμα

Ρ
Ρεφάρω: ξανακερδίζω όσα έχασα

Σ
Σεβνταλής: ο ερωτευμένος, ο ερωτιάρης
Σεβντάς: ο ερωτικός καημός (από την τουρκική λέξη sevda)
Σεκλέτια: στεναχώρια
Σερέτης: ο δύστροπος, ο σκληρός, ο ευέξαπτος άνδρας
Σερετλίκι: η σκληρότητα
Σκερτσόζος: ο προσποιητά χαριτωμένος και ελκυστικός, περισσότερο για γυναίκες
Σορόκα: η αλλήθωρη
Συνάχης: άνδρας θυμωμένος, τσατισμένος ή υπό την επίδραση ναρκωτικών που λαμβάνονται από την μύτη
Σώτος: ο κερδισμένος

Τ
Τεκές: χασισοποτείο
Τεκετζής: ο ιδιοκτήτης του τεκέ
Τέρτσος: ο χαμένος
Τεφαρίκι: το εκλεκτό πράγμα
Τζιμάνι: άνθρωπος που με ό,τι καταπιάνεται το καταφέρνει, αξιαγάπητος, σεβαστός
Τουμπεκί: ο καπνός
Τουφατζής: αυτός που έχει κάνει φυλακή
Τρυγόνα: κορίτσι
Τσαχπίνης: ο ερωτικά άτακτος, ο γυναικάς
Τσίφτης: ξύπνιος
Τσίμα: κοντά ( επτανησιακή έκφραση)

Φ
Φάσκελο: η μούντζα.
Φελέκι: Λέξη αραβικής προέλευσης που σημαίνει τύχη (γ…ώ το φελέκι μου δηλαδή την τύχη μου)
Φούφουτος: αποκαλούσαν έτσι κάποιον που δεν γνώριζαν

Χ
Χαράμι: μάταια
Χαρμάνης: ο χρήστης χασίς που βρίσκεται σε κατάσταση στέρησης

Ψ
Ψιλά: τα λεφτά

newsbeast

http://ekriktiko.gr
avatar
Admin
Admin

Αριθμός μηνυμάτων : 1339
Ημερομηνία εγγραφής : 31/07/2013

Επισκόπηση του προφίλ των χρηστών http://rethymno.forumgreek.com

Επιστροφή στην κορυφή Πήγαινε κάτω

Επισκόπηση προηγούμενης Θ.Ενότητας Επισκόπηση επόμενης Θ.Ενότητας Επιστροφή στην κορυφή


 
Δικαιώματα σας στην κατηγορία αυτή
Μπορείτε να απαντήσετε στα Θέματα αυτής της Δ.Συζήτησης